KOLUMNA EX AMBASADORA NEŠKOVIĆA Unija pred suštinskim izazovima  

POLITIKA
cover

Stavljajući svoje resurse u funkciju stvaranja socijalne sigurnosti svojih građana i prepuštajući skupi zadatak održavanja globalne bezbjednosti Amerikancima, Evropska unija je prema Bžežinskom propustila priliku preuzimanja globalne moći. 
Suštinska kriza Unije koja uslijed sve izraženijeg nedostatka zajedničke vizije budućnosti gubi pozicije u okviru novih međunarodnih odnosa, sve je izraženija dok je latentna opasnost od fragmentiranja prividnog jedinstva sve izvjesnija.
 
Nedavne ekonomske analize ukazuju da je ukupni društveni dohodak (GDP) 28 država Unije 1960. iznosio 36,30 % tj. trećinu svjetskog GDP, da 2020. iznosi 22,40 % tj. četvrtinu, a da je procjena da ce 2100.godine taj udio u svjetskom GDP-u iznositi 9,90 %. tj. svega desetinu. 
Britansko napuštanje evropske familije je nesumnjivo narušilo ugled, politički uticaj i ekonomsku potentnost Unije. Aktuelna kriza izazvana pandemijom Coronavirusa, apostrofirala je odsustvo solidarnosti, manjkavosti novog liderstva i nesnalaženje u kriznim situacijama. Umjesto kreacija rješenja i provodljivih mjera iz Brisela stižu lose procjene situacije, usporene i nemušte reakcije koje dodatno slabe kredibilitet Unije.
U okruženju globalnog meteža program finansijske pomoći Brisela, ekonomijama ugroženih država od oko 750 mlrd eura još uvijek nije odobren, a neefikasnost suočavanja sa aktuelnom krizom, čiji bi ekonomski aspekti mogli biti ubrzo veoma vidljivi, ozbiljno urušava ugled novih lidera Unije. Sastanak najviših lidera Unije u četvrtak bio je virtualan, ali su njihovi problemi više nego realni, pogotovo kod mediteranskih članica Italije i Španije. 

Kao refleksija kriza kroz koju Unija prolazi, mogu se čuti i kvalifikacije po kojim je nekadašnja Evropska ekonomska zajednica (EEZ), sastavljena od 10-tak država Zapadne Evrope, bila politički mnogo ujedinjenija i koherentnija nego današnja Unija sa 27 država.  

Mada bi političku elitu Unije trebalo da pokreće ambiciozna strateška vizija usmjerena na obezbjeđivanju većeg globalnog uticaja, najavljeno povlačenje njemačke kancelarke A. Merkel i kao i složenost unutrašnjih i spoljnih izazova Unije, dovodi u pitanje legitimnost i efikasnost njenog nezvaničnog liderstva. Promovisanje novog lidera Unije sačekaće na profilisanje novih evropskih političara sa vizijom, a parlamentarni izbori u Njemačkoj i Francuskoj (2021. i 2022.). bi mogli dati neke odgovore. 

De Golova anegdota o nemogućnosti upravljanja zemljom sa 246 različitih vrsta sira, ponovo se preprićava po kuloarima Briselske administracija, ali sa drugom konotacijom.
Unija bi trebala pojačati odgovor na zaštiti zajedničkih vrijednosti uz neophodnost integrativnog i sveobuhvatnog pristupa raznolikim i nepredvidivim sigurnosnim izazovima, jer kako je nedavno izjavio generalni sekretar NATO-a J.Stoltenberg, Unija nije u stanju da odbrani Evropu bez Alianse. Novi bezbjednosni izazovi, nastali uslijed sve evidentnijih najava izmjene Američke bezbjednosne doktrine, primjetnih na nedavno održanom NATO samitu u Parizu, zahtjevaju novi koncept, nova redefinisana partnerstva i puno veći budžet. 
Desetina hiljada migranata na granicama Unije kao rezultat loših strateških procjena u mediteranskom pojasu Sjeverne Afrike, nova bliskoistočna geopolitička podjela i ne samo ona, dodatno opterećuju složenu poziciju evropljana koji su još uvijek bez kvalitetnih rješenja na ova nametnuta im globalna dešavanja. 
Nova zagovarana metodologija pristupnog pregovaranja, mogla bi usporiti proces proširenja Unije na prostorima Jugoistočne Evrope iliti Zapadnog Balkana. Nedostatak vizionarstva i propuštanje još jedne prilike za stabilizaciju i evropeizaciju ovog osjetljivog dijela evropskog kontinenta mogao bi dovesti u pitanje opstanak ovakve Unije, pogotovo imajući u vidu da se na Balkanu kroz vijekove nisu rješavali samo problemi balkanski država, nego i sudbine evropskih i svjetskih sila.
Nova vizija funkcionisanja Unije zahtjeva odgovore na nove geopolitičke izazove. Velikim evropskim državama jasno je da istinski globalni uticaj mogu ostvarivati samo kao dio široke Unije. Snaga njihovog budućeg uticaja u svijetu u velikoj mjeri bi mogla zavisiti od umijeća rješavanja i prevazilaženja unutrašnjih problema i izazova Unije. 
Prema Makinderu, evroazijski kontinent leži u centru svijeta, a srce svijeta – “heartland” lezi u središtu te kontinentalne mase Evroazije, najpovoljnijeg geografskog polazišta za kontrolu čitavog svijeta. 

mr sc Branko T. Neskovic
Bivši ambasador Bosne i Hercegovine u Republici Rumuniji i 
Ujedinjenom Kraljevstvu Velike Britanije i Sjeverne Irske  

 

KOMENTARI

chat

IZDVOJENE VIJESTI

VIC DANA

joke

Zašto slon ne koristi računar? Zato što se boji miša.

SUDOKU

sudoku

Postoji greska

Čestitamo, uspješno ste rijesili sudoku!

1 2 3 4 5
6 7 8 9 x

VRIJEME

weather
BANJA LUKA VRIJEME