KOLUMNA EX AMBASADORA NESKOVIĆA Vrijeme je da idemo - “Au revoir et bonne chance”

POLITIKA
cover

Au revoir et bonne chance”, bila je poruka na kraju izlaganja Ser Roja Denmena, zvaničnog britanskog predstavnika na konferenciji Evropske unije, prilikom stvaranja početnog nacrta Unije u Mesini 1955. U njegovim memoarima zabilježena je izjava data tom prilikom: “Nema izgleda da budući sporazum o kojem se raspravlja bude prihvaćen, ako i bude prihvaćen, nema izgleda za njegovu primjenu, a ako se i bude primjenjivao, biće potpuno neprihvatljiv Velikoj Britaniji”.

Vrijeme je da idemo i da se ova prica završi”, mišljenje je većine Britanaca, potvrđeno na nedavnim parlamentarnim izborima. Prelaskom Bregzitne ciljne linije, formalnim činom izlaska 31. januara, Velika Britanija je postala prva država koja napušta Evropsku uniju, čime se okončava trogodišnja politička kriza koja je, uzdrmavši temelje kolijevke parlamentarizma, ozbiljno narušila kredibilnost daljih evropskih integracionih procese.

 

Zakon o izlasku Velike Britanije iz EU, donesen ubjedljivom većinom novog saziva Vestminsterskog parlamenta, svojim potpisom 23. decembra potvrdila je Kraljica Ujedinjenog Kraljevstva, Nj.K.V. Elizabeta II. Dan poslije u ime 27 članica Unije, saglasnost za izlazak potpisali su predsjednica Evropske komisije i predsjednik Savjeta Evrope, a Evropski parlament je 29. januara dao i formalnu verifikaciju. Predviđeno je da tranzicioni period izlaska, kojim se ublažava prekid dugodišnjih veza, traje do 31. decembra 2020. uz najavu zvaničnog Londona da neće biti produžavanja ovog roka.

 

Ne prihvatajući da kao velika evropska nacija bude samo “obična članica Unije”, Velika Britanija se u velikoj mjeri sama isključila iz daljeg procesa evropskih integracija iliti evropske avanture, kako je neki politički analitičari na ostrvu ironično nazivaju. No, znajuci da se London i Brisel od samog početka nisu najbolje slagali, da se Velika Britanija kroz istoriju, plaseći se za svoje interese i nije radovala jačanju kontinentalne Evrope, niti dominacije bilo koje od država na tim prostorima, da su britanski političari nepokolebljivo i bez ikakve sentimentalnosti, slijedili isključivo britanske nacionalne interese, onda se na napuštanje “velike evropske familije” ne može gledati kao na neko veliko iznenađenje, nego kao na vraćanje starim “ostrvskim politikama”.Mi nemamo ni vječne saveznike ni vječne neprijatelje. Naši interesi su vječni, a naša dužnost je da ih slijedimo”, neke su od poznatijih izreka kojima se najbolje oslikava britanska politika prema kontinentalnoj Evropi i potvrđuje nepovjerenja u evropske integracione procese.

Pravu provjeru jednog državnika predstavlja njegova sposobnost da u mnoštvu taktičkih odluka utvrdi stvarne dugoročne interese svoje zemlje, kao i odgovarajuću strategiju za njihovo ostvarivanje”, rekao je, ne tako davno, H.Kisindžer.

U skladu sa potpisanim Sporazumom o izlasku i Političkom deklaracijom, London i Brisel bi do kraja godine trebali izdefinisati i usaglasiti svoje buduće odnose. Prioritetne oblasti i sektori prije svega su klimatske promjene, ribarstvo, zaštita podataka, energija i bezbjednost. Biće zanimljivo vidjeti koliko dugo će potrajati pregovori o slobodnoj trgovini, s obzirom na značaj ovog sporazuma za obje strane, a imajući u vidu da je Unija bila glavni britanski spoljnotrgovinski partner. Britanski izvoz proizvoda i usluga u Uniju iznosio je 43%, a uvoz 53%, dok je nivo spoljnotrgovinskih odnosa sa SAD-om i Kinom bio znatno skromniji (izvoz u SAD iznosio je 13%, a uvoz 10%,a u Kinu izvoz 6%, a uvoz 9%).

Na ostrvu boravi i radi oko 2,9 miliona državljana EU, najviše iz Poljske i Irske dok je oko 1,3 miliona Britanaca svoje mjesto za život i rad pronašlo je u drzavama Unije, najvećim dijelom u Španiji i južnoj Francuskoj. Regulisanje prava evropskih i britanskih građana nakon Bregzita, protok radne snage i sloboda kretanja građana, neka su od pitanje oko kojih ranije nije bilo puno slaganja, a trebaće se riješiti. Treba naglasiti da je Velika Britanija tokom ovog tranzicionog perioda obavezna poštovati evropske norme i regulative kao i ispunjavati svoje obaveze prema budžetu Unije.

Znajuci da putevi novca na neki način određuju političku dominaciju, biće zanimljivo vidjeti da li će London uspjeti sačuvati primat evropskog finansijskog centra, preko koga se obavljalo vise od 80% evropskih finansijskih transankcija. Neke velike svjetske banke, poput Goldman Sachs, JPMorgana Chase, Morgan Stanley… su otvaranjem svojih kancelarija u Briselu, nagovjestile moguće pomjeranje najvećeg finansijskog centra iz London sitija negdje na prostore Unije, no pominjanje Frankfurta, Pariza, Amsterdama, Luksemburga…, kao i jos nekih evropski centara, za sada ostaje bez epiloga.

U bregzitnoj noći, premijer UK B.Džonson je najavio:“Svitanje nove ere za Britaniju i stvarno nacionalno obnavljanje, poslije 47 godine članstva u Uniji”, a N.Faranz, jedan od najžešćih zagovornika Bregzita je nazvao “najvećim momentom u modernoj istoriji velike britanske nacije”. Sa druge strane, Njemačka kancelarka A.Merkel je izjavila da je “Bregzit za Njemačku i cijelu Evropu duboki rez, ali da Njemačka želi ostati blizak partner i prijatelj sa Velikom Britanijom”.Bregzit je šokirao Evropljane. Evropa treba novi momentum. Francuska ili bili ko drugi u Uniji ne bi trebao biti vođen željom za kažnjavanjem ili osvetom, a Unija iz ovoga treba izvući dobru lekciju”, riječi su Francuskog predsjednika E.Makrona.

 

Prvi ministar Škotske, N.Sturdzeron je izjavila da će se Škotska vratiti u srce Evrope kao nezavisna država. No, da prema ocjenama političkih analitičara na ostrvu, ali i izjavama nekih visokih zvaničnika, London u skorijoj budučnosti neće dozvoliti održavanje novog referenduma o nezavisnosti u Škotskoj, jer po njima većina Škota, iako je glasala za ostanak Velike Britanije u EU, prije svega zbog svojih unutrašnjo-političkih neslaganja u pogledu budućnosti Škotske, nije raspoložena za napustanje UK.

 

Britanski mediji su uglavnom pozdravili Bregzit. “The Daily Telegraph” kaže “This is not an end, but a beginning – Ovo nije kraj, već početak”; “Daily Mail” najavljuje “A new dawn for Britain – Novo svitanje za Britaniju” a “Daily Mirror” poziva na jedinstvo “Now it’s time to bring the country back together -Sada je vrijeme da vratimo jedinstvo u zemlju”. “The Guardian” upozorava da je ovo najveće kockanje generacije dok sa naslovnice škotskogThe Scotsman” poručuju “Farewell, not goodbye – Oproštaj, a ne zbogom”.

 

Momentum Evropske unije poslije Bregzita, najbolje oslikavaju naslovnice prestižnih medija evropskih prestonica. Tako pariski “Le Mond” upozorava “Europe enters the unknown - Evropa ulazi u nepoznato”, “Le Figaro” - “L’adieu a l’Europe - Zbogom Evropo” a “Liberation” - “It’s time – Vrijeme je”. Berlinski “Der Tagesspiegel” pozdravlja Bregzit sa “Goodbye Britannia: we will miss you – Zbogom Britanijo: nedostajaćeš nam”, rimski “Il Messagero” poručuje “At midnight, Brexit starts: the farewell of the EU – U ponoć počinje Bregzit: oproštaj od EU” dok varšavska “Gazeta Wyborcza” upozorava sa “Brexit is lesson for Poland – Bregzit je lekcija za Poljsku”.

 

Sagledavanjem novih geopolitičkih odnosa, kroz geopolitičke koncepcije kao najvažnije činioce savremene politike, vidimo da je geopolitička slika Evrope nastale sporazumom u Jalti 1945. godine stvar prošlosti, te da bi evropljani zaokupljeni svojim unutrašnjim problemima funkcionisanja mogli ostati potpuno prepušteni sami sebi i da je dalja integracija evropskih nacionalnih država u nadnacionalnu ekonomsku i političku uniju, nakon izlaska Velike Britanije, dovedena u pitanje.

Upitnost daljeg proširenja Unije na prostore Jugoistočne Evrope iliti Zapadnog Balkana, nakon svih ovih dešavanja sa Bregzitom, otvara pitanja vizionarstva, veličine, moći a možda i opstanka Unije kakve znamo, jer propuštanje još jedne u nizu prilika za stabilizaciju i evropeizaciju, ovog veoma osjetljivog dijela evropskog kontinenta, ne bi prošlo bez ozbiljnijih i dugoročnih posljedica.

Balkanske opsjednutosti istorijskim problemima, traganja za identitetom, rješavanja tradicionalnih nesporazuma uz nerazumjevanje funkcionisanja međunarodnog poredka, nisu donijele ništa dobro narodima na prostorima Balkana, ali ne može se ne pomenuti, da se na ovim prostorima vjekovima miješaju i sučeljavaju interesne sfere velikih sila, kroz podjelu interesnih zona i odmjeravanje odnosa snaga u regionalnim i globalnim razmjerama i da se na Balkanu nikada nisu rješavali samo problemi balkanski naroda i država, nego i evropskih i svjetskih sila.

 

mr sc Branko T. Nesković

Bivši ambasador Bosne i Hercegovine u Republici Rumuniji i

Ujedinjenom kraljevstvu Velike Britanije i Sjeverne Irske

 

 


 

KOMENTARI

chat

IZDVOJENE VIJESTI

VIC DANA

joke

Dobio Mujo posao prodavaca u jednoj prodavnici mještovite robe i prvi dan ga pita kupac. - "Mujo, imaš li eksera osmice?" Mujo kratko odgovori NE i kupac ode. Gazda to posmatrao i kaže Muji. - "Mujo, nemoj tako. Trebao si reći imamo sedmicu, mala je to razlika skoro isto, da ne gubimo kupca." Drugi dan ulazi žena i pita Muju jel imaju toalet papira? - "Ne, gospođo", odgovara Mujo: "ali imamo šmirgl papir to vam je skoro pa isto."

SUDOKU

sudoku

Postoji greska

Čestitamo, uspješno ste rijesili sudoku!

1 2 3 4 5
6 7 8 9 x

VRIJEME

weather
BANJA LUKA VRIJEME