Izbori za Christmas umjesto Brexit-a na Halloween

POLITIKA
cover

Velika Britanija napusta evropski brod već u januaru sledeće godine, ukoliko konzervativci potvrde svoj primat na ostrvskoj političkoj sceni na sledećim izborima, epilog je političkih razmimoilaženja na relaciji London - Brisel. 

Svjestan činjenice da istorija ne opravdava neuspjehe težinom zadatka, novi britanski premijer Boris Džonson je tokom proteklih ljetnih mjeseci, dinamičnom diplomatskom aktivnošću, modifikovanim prijedlozima dogovora i agilnom medijskom kampanjom svog Brexit tima, uspio uvjeriti vlade i građane Evropske unije u ozbiljnosti namjera nove vlade o izlasku Velike Britanije, dovodeći Brisel u defanzivan pregovarački položaj. Mada je nesto sporije formiranje Evropske komisije, nakon nedavno održanih izbora za Evropski parlament, prolongiralo postizanje novog dogovora o izlasku, Džonson je ponuđenim rješenjima uspio zadovoljiti Dablin i Brisel, ali nije Belfast i Britanski parlament. Kako dogovor nije dobio potrebnu parlamentarnu većinu tako su Britanci umjesto Brexit-a na “Halloween” dobili izbore za Christmas. 

Veliki ispit za jedno demokratsko društvo, predstavlja pitanje da li je ono u situacijama kada treba ostvariti zajednički cilj, sposobno potisnuti svoje unutrašnje nesuglasice.  

Odbacivši Džonsonov dogovor oko izlaska, dva dana prije isteka roka za Brexit, Predstavnički dom Parlamenta Velike Britanije je neophodnom, dvotrećinskom većinom od 438 poslanika za i samo 20 protiv, izglasao odluku o prijevremenim parlamentarnim izborima i prvim decembarskim izborima u Velikoj Britaniji jos od 1923. Oćekivati je da Dom lordova ovu odluku potvrdi sledeće sedmice, nakon čega bi parlament bio raspušten, a novi izbori bi bili održani nakon peto-sedmične predizborne kampanje u četvrtak 12. decembra. Brexit, kao dominantno političko pitanje britanske političke scene, koje je razotkrilo niz slabosti godinama brižljivo njegovanog evropskog jedinstva, svakako će biti glavno pitanje o kojem će se određivati britanski glasaci, tokom ovogodišnjih božićnih izbora. 

Evropljani se nalaze u procesu traženja modusa jedinstva zajedničkih političkih i bezbjednosnih interesa jos od Suecke krize, kada su shvatili da amerićkim preuzimanjem vodeće uloge na svjetskoj geopolitičkoj sceni u novoj geopolitičkoj raspodjeli, gube status velike sile. Evropski integracioni procesi započeti u drugoj fazi posleratnog učvršćivanja sfera uticaja, osnivanjem Sjevernoatlanskog saveza i Evropske ekonomske zajednice, rezultirali su 500-milionskom prosperitetnom evropskom porodicom sa 28 država i veoma složenom Briselskom administrativnom aparaturom upravljanja.

No, ugroženost prećutnog sporazuma na kojem su temeljene evropske integracije, po kojem je Njemačka u zamjenu za ekonomsku dominaciju prihvatila političko vođstvo Francuske, sve više donosi ozbiljne poteškoće u uspostavljanju ravnoteže postojećih evropskih institucija, između glavnih evropskih partnera. Suočen sa realnošću njemačkih zahjeva za više politićkog uticaja, na koje nakon velikog ujedinjenja, shodno svojoj ekonomskoj ali i sve značajnijoj vojnoj snazi polaze pravo, i reformama kojima se tim zahtjevima pokušava udovoljiti, Brisel sve cešće izaziva ozbiljne nesuglasice među svojim članicama. 
 
Visoka politika ne oprašta slabosti, a gubitak evropskog dinamizma, koji je pokrenuo industrijsku revoluciju, političku filozofiju, iznjedrio ideju o državnom suverenitetu i opšte prepoznatljivi evropski diplomatski stil, kojim se kroz nekoliko zadnjih vjekova održavao složeni sistem ravnoteže snaga, uslovljava ozbiljnu konsolidaciju odnosa unutar velike evropske porodice. Opšte je mišljenje da samo ujedinjeni imaju dovoljno resursa za globalnu ulogu i da samo takvi predstavljaju respektabilnu snagu, dok bi ih sve drugo svodilo na nivo regije od sekundarnog geopolitičkog značaja i ostavilo na margine istorije.

Odlazeci predsjednik Evropske komisije, Luksemburzanin Žan-Klod Junker, na kraju mandata je uputio ozbiljno upozorenje da Evropa slabi, kako demografski (sa 20% svjetske populacije početkom na 4% do kraja ovog vijeka), tako i ekonomski jer kako pored ostalog reče Junker, već za nekoliko godina nijedne Evropske zemlje nece biti u G7 najrazvijenijih država svijeta. 

Suočeni sa globalnim izazovima, slijedom svojim ekonomskih interese, aktivnosti na unapređenju evropskog ujedinjenja provode se uz sve neizraženiju potrebu za američkom zaštitom, proizvodeći tako komentare sa druge strane Atlantika, koji kažu da zbog identičnosti ciljeva, takve vrste evropske političke autonomije nisu potrebne, upozoravajući da dalje širenje evropskih institucija zasnovano na protivljenju Americi, može ugroziti kako evropsko jedinstvo tako i atlansku koheziju. 

Velika Britanija kroz istoriju, sebe nikada nije doživljavala kao isključivo evropsku silu, a uspostavljanjem čvrstih veza sa Amerikom, uz poslovičnu sposobnost britanskih političara u prilagodjavanju promjenjivih okolnosti svojim nacionalnim interesima, vješto je korišteno kao simbol britanskog statusa velike sile, kako je to De Gol okarakterisao.   

Predsjednik SAD-a, Donald Tramp, iako sve vise zaokupljen novim predsjedničkim izborima, u vise navrata je davao jasnu podrsku Borisu Džonsonu i Najdželu Faražu, obećavši Britancima, nakon izlaska iz EU, privilegovan položaj u trgovinskim odnosima.

Međunarodni sistem je prolazna istorijska pojava. Da bi funkcionisao, međunarodni poredak bi trebao ostaviti dovoljno prostora suprostavljanju nacionalnih interese koje bi bez ignorisanja, trebao pokušati izmirivati. Međunarodni sistem zasnovan na legimitetu i ravnoteži, zajedničkim vrijednostima i diplomatiji, koji vodi računa o ravnoteži strana, uspostavljen još od Bečkog kongresa pod terminom “međunarodni odnosi” u ozbiljnoj je krizi, s obzirom na uklanjanje etičkih ograničenja, usljed kraha opredjeljenja za legitimitetom.

 “Svijet je, kako bi Nikson rekao, podjeljen na prijatelje i protivnike, a mir i harmonija ne predstavljaju prirodan poredak stvari, već privremeni predah u opasnom svijetu, čija se stabilnost moze ocuvati samo ukoliko se u to ulaže ogroman trud”.  
mr sc Branko T. Neskovic
Bivsi ambasador Bosne i Hercegovine 
u Ujedinjenom kraljevstvu Velike Britanije i Sjeverne Irske 

 

KOMENTARI

chat

IZDVOJENE VIJESTI

VIC DANA

joke

Došao čovjek kod sveštenika i počne da mu priča: - Pope, ja sam mnogo pio u životu. Svaki dan sam popio litru rakije, deset piva i dvije litre vina. - Au sinko moj, čudo da si još živ. Ako se desi da umreš, jel želiš da budeš sahranjen u grob ili kremiran? - Znaš kako, ja bih da budem flaširan!

SUDOKU

sudoku

Postoji greska

Čestitamo, uspješno ste rijesili sudoku!

1 2 3 4 5
6 7 8 9 x

VRIJEME

weather
BANJA LUKA VRIJEME