KOLUMNA EX AMBASADORA NEŠKOVIĆA Kuda plovi britanski brod

POLITIKA
cover

Kuda plovi britanski brod, koje su mu nove koordinate, kakve promjene odnosa sa sobom donosi nova britanska vlada i kakav bi mogao biti epilog Bregzita, neka su od pitanja koja ovih dana zaokupljuju pažnju evropskih ali i svjetskih političkih krugova.
Velika Britanija, veliki geostrateški igrač, treća ekonomije Evrope i peta svijeta, stalna članica Savjeta bezbjednosti UN, osnivač i lider Komonvelta, jedan od stubova NATO alijanse, nakon, kako Britanci kažu, neispunjenih očekivanja prema glasnim najavama napušta veliku "the European family". Britanci su od svog ulaska u Evropsku uniju 1973. očekivali puno više, a evroskepticizam koji je u međuvremenu postao većinski način razmišljanja na ostrvu, potvrđen je referendumom o Bregzitu 2016. Tokom protekle tri godine britanska vlada sa premijerkom Terezom Mej je sa Briselom bezuspješno pokušavala pronaći prihvatljiv dogovor oko svog izlaska. Koliko dugo će proces izlaska potrajati i kakve posljedice po Veliku Britaniju i kontinetalni dio Evrope može izazvati pitanja su na koja se čekaju odgovori nove britanske vlade ali i nove briselske vlade.
Uživajući prednosti svog geografskog položaja koji ju je kroz vijekove štitio od poremećaja na kontinentu, Velika Britanija se slijedeci “politiku sjajne izolacije” Lorda Solzberija, dugo držala po strani od čestih kontinentalnih trvenja. Podsjećajući se nekih od političkih postulata velikih britanskih političara, kreatora njene spoljne politike (Palmerston, Gladstone, Disraeli), npr.“mi nemamo ni vječne saveznike ni vječne neprijatelje” ili “naši interesi su vječni, a naša dužnost je da ih slijedimo”, vidjećemo da su Britanci kroz istoriju, nepokolebljivo i bez ikakve sentimentalnosti, slijedili isključivo svoje nacionalne interese.
Uvažavajući politička gledista, ne samo britanskih političkih krugova, da su Njemačka i Francuska od Evropske unije pokušale stvoriti neku vrstu alternativnog svjetskog lidera, za šta svakako nisu imali britansku podršku, na Bregzit bi se moglo gledati i kroz prizmu britanske političke reakcije. Znajući da se Britanci kroz istoriju, brinući za svoje interese, baš i nisu radovali jačanju kontinentalne Evrope, niti su podržavali dominaciju bilo koje države na tim prostorima, onda politiku Borisa Džonsona koja vodi ka britanskom isključenju iz velike evropske avanture, kako pojedini britanski politički krugovi etiketiraju EU, možemo tumačiti i kao vraćanje starim britanskim vrijednostima.
Boris Džonson (Alexander Boris de Pfeffel Johnson), 55-godišnji harizmatični britanski političar, bivši gradonačelnik Londona i bivši ministar inostranih poslova, poslanik konzervativne partije, novinar i publicista, novi je lidera torijevaca i novi premijer Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske.
Džonson je dobivši mandat od Nj.K.V Kraljice Elizabete II, protekle sedmice formirao novu britansku vladu u Downing Street 10. Novi premijer i njegova znatno mlađa djevojka Keri
Sajmonds, kćerka jednog od osnivača uglednog britanskog “The Independent“, živjeće kao prvi nevjenčani par u zvaničnoj rezidenciji britanskih premijera na broju 11.
“Stvarne i kratkoročne poteškoće ne mogu umanjiti očekivanja dugoročnog uspjeha” poručio je nedavno Džonson tokom svoje vrlo ubjedljive premijerske kampanje, ne zaboravljajući da prije tri godine, nakon Kamerunove ostavke, iako jedan od glavnih zagovarača Bregzita, nije uspio obezbjediti potrebnu podršku torijevaca.
Kisindžer bi rekao “Pravu provjeru jednog državnika predstavlja njegova sposobnost da u mnoštvu taktičkih odluka utvrdi stvarne dugoročne interese svoje zemlje, kao i odgovarajuću
strategiju za njihovo ostvarivanje”.
U svom prvom govoru pred Britanskim parlamentom 24 jula, Džonson je Britancima obećao da će biti premijer cijelog Ujedinjenog Kraljevstva, obećao povratak povjerenja u demokratiju, nove partnerske odnose sa ostatkom Evrope na temelju slobodne trgovine i uzajamne podrške, nove investicije, sigurnost i stabilnost, podsjećajući na britansku sposobnost organizacije, prednosti u oblastima britanske privrede, nauke, tehnologije, umjetnosti, kulture, finansijskih usluga, naglasivši na kraju da će nova vlada dati Britancima vođstvo koje zaslužuju. Novi premijer je obećao da ce Velika Britanija zadnjeg dana u oktobru ove godine, izaći iz Evropske unije sa boljim dogovorom ili bez dogovora.
Novi premijer ne gubi vrijeme i ljeto na ostrvu je u svakom pogledu vrelije nego proteklih nekoliko godina. Već je formiran tzv. "ratni kabinet" sastavljen od pet ministara i državnog
pravobranioca koji će se sastajati svakog ponedeljka. Tokom prve sedmice mandata Džonson je posjetio Škotsku i razgovarao sa prvim ministrom Nikol Stardžon, obavio razgovor sa
premijerom Irske Leom Varadkarom, posjetio Belfast i obavio razgovore sa pet najvećih partija Sjeverne Irske, koja je inače vec dvije godine u krizi sa vlašću.
Imajući u vidu da su većina Škota i Iraca glasali za ostanak u EU, da Škotska ima aspiracije za odvajanje od UK, a Irska za veliko ujedinjenje ostrva, jasno je da su odnosi unutar Ujedinjenog Kraljevstva veoma kompleksni i zahtjevni, i da se do prijeko potrebnog britanskog jedinstva neće lako doći.
Najavljena je velika evropska medijska kampanja, sa ciljem uvjeravanja vlada i građana EU u ozbiljnost namjera nove vlade o izlasku Velike Britanije iz EU sa dogovorom ili bez njega, a krajem augusta, tokom održavanja Samita G7 u Bijaricu, planiran je i susret Džonsona sa čelnicima Njemačke, Francuske i Italije.
Sa druge strane iz Brisela tokom prethodnih dana uglavno nije bilo komentara, osim što su mediji otkrili sadržaj pisma glavnog evropskog pregovarača za Bregzit, Mišela Bernijea, kojim se lideri ostalih 27 država EU pozivaju da ostanu mirni, držeći se dogovorenih načela i smjernica, pokazujući time solidarnost i jedinstvo.
Cijeneći politiku kao vještinu mogućeg, a diplomatiju kao vještinu postizanja kompromisa (po Kisindžeru), uvažavajući lidere koji preuzimaju na sebe, teret djelovanja zasnovanog na
povjerenju u sopstvene procjene pravca u kojem će se događaji razvijati i načina na koji može da se utiče, očekivati je da ove jeseni Britanci i Evropljani učine dodatni napor na rješenju ove veoma kompleksne priče, koja je uzdrmala temelje evropske porodice. Vrijeme je.
Balkan bi mogao ostati u sjenci Bregzita i untrašnjih reformi Evropske unije, i teško da će neka zemlja sa ovih prostora imati neki prioritet u Briselu. Njihova podrška proširenju EU svakako će mnogo nedostajati. No, kao što je poznato, Britanci se kroz istoriju nisu pretjerano bavili balkanskim problemima, osim što su se redovno žestoko protivili prodoru ruskog uticaja, doživljavajući to kao i danas, kao prijetnju britanskim interesima u Sredozemlju. Iako je britanski kapital sigurno dobrodošao na prostor Balkana, nekog većeg interesa britanskih firmi u proteklom periodu nije bilo, a njihovim izlaskom iz Evropske unije, teško je očekivati da će se nešto značajnije promijeniti.

mr sc Branko T. Nesković
Bivši ambasador Bosne i Hercegovine u Ujedinjenom kraljevstvu Velike Britanije i Sjeverne Irske

KOMENTARI

chat

IZDVOJENE VIJESTI

VIC DANA

joke

Gledala dva Crnogorca na televiziji trku na 800 metara, a onda jedan takmičar poče mnogo da zaostaje. „Čoče, viđu onoga jada jadnog, ne može mrdnut…“! „A, ćuti jadan, to je naš, Crnogorac“! „Auuu, viđu sokola, kako poćera onoliku gomilu…“!

SUDOKU

sudoku

Postoji greska

Čestitamo, uspješno ste rijesili sudoku!

1 2 3 4 5
6 7 8 9 x

VRIJEME

weather
BANJA LUKA VRIJEME