Hrvati tvrde da Srbi prisvajaju hrvatsku kulturnu baštinu: Odričemo li se dubrovačke književnosti?

Srpska književnost i kultura ovih dana proživljavaju snažne udarce, a ovaj put je na meti dubrovačka književnost. Naime, hrvatski evroposlanik Karlo Resler pozvao je Evropsku komisiju da reaguje na zakon Srbije, tvrdeći da Srbija njime prisvaja hrvatsku kulturnu baštinu, odnosno dubrovačku književnost.
Kako je on istakao Srbija to čini tako što u zakonu navodi da dubrovačka književnost pripada i hrvatskoj i srpskoj kulturi. Povodom toga oglasilo se i Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije saopštavajući da odredba Zakona o kulturnom nasleđu po kojoj izdanja dubrovačke književnosti pripadaju i srpskoj i hrvatskoj kulturi, zaključno sa 1867. godinom, ne znači da Srbija spori da je stara dubrovačka književnost i dio kulturnog nasljeđa Hrvata.O tome je za “Glas Srpske” govorio profesor Filološkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci Duško Pevulja koji je istakao da je ovakva reakcija Ministarstva kulture i informisanja Srbije izraz neznanja i samoporicateljskog ponašanja koje se u srpske nacionalne institucije ukorijenilo u drugoj polovini 20. vijeka, u vrijeme druge Jugoslavije.

– Kreatori pomenutog zakona i dalje u srpskoj kulturnoj politici slijede serbokroatističku filološku platformu, odnosno zastupaju hrvatske nacionalne interese. Zašto bi se nadležno ministarstvo ili neka druga institucija Srbije u svojim zakonima bavila pitanjem hrvatske kulturne baštine – rekao je Pevulja.

Dodao je da oni kao da se izvinjavaju Hrvatima zato što je dubrovačka književnost integralni dio srpske književnosti.

– To je samo za neupućene iznenađujuće. Za dobronamjerne je zbunjujuće to što hrvatski evroposlanik tužaka Srbiju Evropskoj komisiji zato što se samoponižava i sama rasparčava svoju kulturnu baštinu. Jer, kad se odričete onoga što je vaše, oni čije to nije, po svim važećim filološkim kriterijumima, traže sve, pa još i da vas ponize. Nažalost, Srbi se čitav vijek, u svojoj jugoslovenskoj tragičnoj avanturi, ovako ponašaju. Neobjašnjivo je zašto to čine i danas – kazao je on.

Pevulja je istakao da je pitanje nacionalnog identiteta i oblikovanje kulturne politike jedan od najvažnijih segmenata svake nacionalno odgovorne politike te da srpska politika to, nažalost, decenijama nije.

– Bez dubrovačke srpska književnost nije cjelina, iz nje je istrgnut jedan od najvažnijih segmenata, baština koja je pisana na srpskom jeziku. Pošto mi kao narod kratko pamtimo, a za to su odgovorne najviše nacionalne institucije, zaboravljena je i među istoričarima književnosti, a kamoli među onima koji to nisu, knjiga “Dubrovačka književnost” dum Ivana Stojanovića. Nažalost, ta knjiga još uvijek nije preštampana i to je glavni problem srpske kulturne svijesti, jer ona u nekim svojim gestovima pokazuje autofagična obilježja – objasnio je Pevulja.

Naglasio je da odgovornost za ovakav odnos prema nacionalnoj kulturnoj baštini snose i potpuno anacionalni srpski privrednici.

– Prečesto nam se serviraju priče o socijalno odgovornim kompanijama, koje mrvice od svojih profita odvajaju za kupovinu sadnica ili gradnju dječijih igrališta. Sve su to zadaci lokalnih zajednica, a socijalno odgovorne kompanije mogle bi biti i malo nacionalno odgovorne, pa pomoći da se kulturom sjećanja i odgovornijim odnosom prema tradiciji suprotstavimo zaboravu, koji prijeti da nas proguta – naveo je on.

Objasnio je da će se srpski narod ovako pravdati drugima dokle god se budemo odricali onoga što je naše.

– Mi smo jedini evropski narod koji ravnodušno gleda na krađu sopstvenog jezika, na otuđenje vlastite tradicije i mi smo valjda jedini koji se i sami odričemo onoga što je od identitetske važnosti za svaki narod. Odričemo se viševjekovne bosanske i hercegovačke tradicije u BiH, pa na čemu onda da zasnujemo svoj identitet danas u Republici Srpskoj. Odričemo se latiničnog pisma na kojem je nastala trećina srpskog pisanog nasljeđa – istakao je Pevulja.

Naglasio je da ne smijemo zaboraviti riječi Milana Rešetara, Srbina katolika iz Dubrovnika, koji je u akademijskoj besjedi u SANU naglasio da su najstariji dubrovački govori, dakle počeci srpske pisane književnosti na narodnom jeziku, štokavski, odnosno srpski.

– Nevolja je što sva ta odricanja predstavljamo kao gestove od najvišeg nacionalnog interesa. Zar nam za sve ovo ne mogu biti poučni primjeri odnosa Grčke i Bugarske prema nazivu Makedonija. Zašto su se ovi narodi i njihove države neodstupno borili za ono što je istorijski njihovo, e zato što posjeduju svijest o tome da se ne krčmi ono što određuje identitet, u suprotnom, sve je dozvoljeno – dodao je Pevulja.

Istakao je da ne možemo da utičemo na to kako će susjedni narodi da imenuju ono što su preuzeli iz srpske kulture i ugradili u svoje identitete, ali možemo i moramo da to trajno smatramo svojim, a ne da ga se odričemo zato što ga je neko drugi prisvojio, pa da se još izvinjavamo zbog toga. Dodao je da se trebamo postarati da vratimo ono što nam je nepravedno oduzeto, ali i za ono što smo sami darovali drugima.

Značaj

Pevulja je kazao da je krajem 19. vijeka Dubrovnik bio jedno od najvažnijih središta srpske kulture u kojem se njegovala srpska nacionalna svijest.

– U Dubrovniku se tada osnivaju Matica srpska, srpska pjevačka društva, te pokreću časopisi. Najvažniji srpski književni istoričari Stojan Novaković, Pavle Popović, Tihomir Ostojić i Jovan Deretić smatrali su da je dubrovačka književnost integralni dio srpske. Srbistička svijest pulsirala je u srpskoj kulturi i za vrijeme trajanja prve jugoslovenske države. Međutim, tu svijest pokušala je preoblikovati čuvena edicija “Srpska književnost u sto knjiga”, iz koje je izostavljena dubrovačka književnost. Taj gest bio je protivan srpskoj filološkoj tradiciji. Nažalost, u redakciji ove uticajne edicije bili su autoriteti poput Ive Andrića i Borislava Mihajlovića Mihiza – rekao je on.

Podijeli
Početna Najnovije Novosti Društvo